Twee weken terug kwam het weer voorbij. Tijdens een bijeenkomst in het gemeentehuis van Doetinchem kon de burgemeester van dienst het niet laten om te melden dat de Achterhoek uit acht gemeenten bestaat. Het betreffende onderwerp ging over die grenzen heen, maar Zutphen en Lochem horen er in zijn beleving blijkbaar niet bij. In de Achterhoek hoor ik die gedachtegang vaker. Die wijsheid komt niet voort uit historische feitenkennis. Ruim twaalf honderd jaar geleden stelde Karel de Grote de bestuurseenheid Hamaland in, het gebied van de huidige Achterhoek, mét Lochem en Zutphen. Eeuwen later werd dat Graafschap Zutphen. De stad had duizend jaar lang een belangrijke functie. 

Waar de hardnekkige ontkenning vandaan komt weet ik niet. Waarom moet het begrip Achterhoek draaien om Doetinchem, Aalten, Lichtenvoorde, Varsseveld en Winterswijk? Voor mij is dat soms aanleiding mij wat minder Achterhoeker te voelen. Ik ga namelijk niet op de knieën om erbij te mogen horen. Er ontstaat een wens om wat nieuws bedenken en mijzelf, mijn streekgenoten en het gebied waar ik woon, in het juiste historische perspectief te plaatsen. 

Dat idee kreeg ik onlangs toen ik een verhaaltje las van prinses Mabel: deze week heb ik een nieuw woord geleerd: 'respair', meldt ze. ‘Het is zowel een zelfstandig naamwoord als een werkwoord en het betekent de terugkeer van hoop na een periode van wanhoop. Het werd gebruikt in de 15de eeuw, maar is daarna vergeten.’ Zij denkt dat nu het goede moment is dit woord weer tot leven te wekken.

"Uiteindelijk wil je wel ergens toe behoren"

Respair komt waarschijnlijk van het Franse woord 'respirer' ofwel 'ademen'. Vrij vertaald kan het ook betekenen 'op adem komen’. Als hertaling worden woorden als weerhoop, weerhopen en herhoop, herhopen genoemd. In de streektaal kunnen we er ‘resperaotie en respern’ van maken. Al met al is het in deze tijd van onzekerheid en verlangen naar meer ’lucht’ een prachtig woord.

En nu terug naar de Achterhoek. Als we niet iedereen onder die noemer willen onderbrengen, dan zoeken we ruimte en bedenken we wat anders. Uiteindelijk wil je wel ergens toe behoren. Het gebied van de gemeenten Lochem en Zutphen, met een rand eromheen, kunnen we bijvoorbeeld de naam Noord West Hamaland geven. De toevoeging ‘Noord West’ is noodzakelijk, zodat het niet ‘kaapbaar’ is. Dit respair kwam boven drijven naar aanleiding van een gesprekje bij een marktkraam, met een oud-burgemeester die de historie wel kent.