In november 2016 overleed de beroemde Russische clown Oleg Popov. Hij werd geroemd tot ver over zijn eigen landsgrenzen. Ook in Nederland was hij een graag geziene gast. Oleg Popov, de clown die dom leek in zijn acts, maar het beslist niet was. De paljas Popov, een tragisch ogende figuur die zonder woorden een aansprekend verhaal vertelde. Er was niets nep aan die man.  

Als je zelf bent gebruikt als radertje in de Sovjet propagandamachine, misschien net iets te naïef was of niet anders kon, dan weet je dat het gebruik van een woord teveel riskant is. Na de val van de muur kwam hij naar de wereld van het vrije woord,  hijzelf bleef de meeste van zijn verhalen vertellen zonder te spreken. Tot aan zijn dood vermaakte hij zijn publiek. Een lach en een traan opwekkend. Effectief!  

Ook zijn tijdgenoten Toon Hermans en Tommy Cooper hadden de gave om een verhaal, subtiel dan wel grof, te vertellen zonder het heikele punt met teveel woorden om zeep te helpen. Later kwamen daar Mr. Bean en Mini en Maxi bij. Een niet onbelangrijk detail, het verhaal dat zij brachten ging nooit ten koste van een ander, eerder was er sprake van zelfspot. Clowns van dat kaliber lijken verdreven uit onze maatschappij.

De clowns van vandaag treffen we vooral op het politieke toneel. Beetje triest, het zijn namelijk hele slechte. Teveel geblaat ook. Wat te denken van Mr. President’s competitie over het aantal verworven kiesmannen. De confrontatie met de onjuistheid van zijn bewering deed hij af met de woorden: “They told me!” Een gebrekkige Tommy Cooper imitatie, niemand bracht het op te lachen. Zelfs met de beste wil van de wereld krijg je deze onnozelheid niet weggedrukt in de categorie humor of zelfspot. Dat geldt evenzeer voor de smakeloze tweets over Angela Merkel en elkaar naäpende politici in de vaderlandse verkiezingsstrijd.

Te lachen valt er niets met de paljassen van deze tijd. Daarvoor nemen zij zichzelf te serieus en de ander te graag de maat. Die ‘ouwe jongens’ hadden het kunstje door. Zij trokken aan het juiste touwtje om verbinding te maken. In één keer raak. Toon, Oleg en Tommy bezaten het vermogen om te relativeren en grossierden in positivisme, realiteitszin en fatsoen. Op oude filmpjes zijn ze nog te bewonderen. Studiemateriaal voor publieke figuren.