De term patriottisme vliegt ons tegenwoordig te pas en te onpas om de oren.

Vaderlandsliefde is in bepaalde kringen een graag gebezigd woord. Bedoeld wordt de afbakening van een eigen territorium met duidelijke grenzen. Iedereen ondergeschikt aan de regels die daarbinnen gelden. Het patriottisme kennen we uit de geschiedenisles. Het leverde veel strijd op in een periode dat de grenzen op de landkaart nog echt waren en overschrijding ervan met voetvolk en zwaard werd bevochten. Heden ten dage is een landsgrens teruggebracht tot een virtuele aangelegenheid. Binnen Europa bracht het vervagen der grenzen al zeventig jaar lang vrede en voorspoed. Het lijkt een afgezaagd argument, maar bekijk de wereld van vandaag tegen het licht van die geschiedenis en zie dat het waard is om er in te blijven geloven. 

Thé Lau zong erover: Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen. Jaren daarvoor meldde John Lennon zich met Imagine. Hij bezong een wereld waarin alle mensen één zijn en vredig samen leven. Een grens bestaat in hun teksten slechts als overbodig obstakel en het woord vaderlandsliefde komt er niet in voor. Nederlanders omarmen massaal de gedachten die zij ooit op muziek zetten. Niet voor niets scoren ze elk jaar met hoge noteringen in de Top 2000 en tijdens de feestdagen.  

Er zijn weinig mensen die geen familie, vrienden of kennissen in het buitenland hebben. Wij leven van de contacten over de hele wereld. Wie gelooft er nog in een geïsoleerd bestaan? Het idee dat patriottisme kansen heeft lijkt alleen daarom al kansloos. Of is dat slechts schijn?

In Europa hebben de patriotten elkaar gevonden in dat ene woord. Of de rest van hun gedachtengoed gemeenschappelijke kenmerken heeft, daarvan is geen kond gedaan. De jongste mondiale patriot ruziet met de media over de inschatting van het aantal bezoekers bij zijn eigen feestje. Die strijd lijkt voor hem een belangrijke speelplaats, samen met de Mexicaanse grens die hij hermetisch wil afsluiten. 

Vaderlandsliefde is een verleidelijke term, het heeft iets vriendelijks in zich. Ware het niet dat de patriot net iets te graag met de rug naar de grens staat. Hij wil de buren niet meer zien. Zijn glans is schijn en gaat volledig verloren in een armoedig vooruitzicht. 

Wat rest is op het einde van elk jaar nostalgisch en hunkerend meeblèren met Lennon en Lau. 

Laat patriottisme maar van geschiedenisboeken en musea blijven.