REGIO - Frans Backhuijs is per 31 maart 2025 benoemd tot waarnemend burgemeester van Lochem, na het vertrek van Sebastiaan van ’t Erve. Zijn belangrijkste opdracht is het verbeteren van de politiek-bestuurlijke verhoudingen binnen de gemeente. Inmiddels is hij ruim elf maanden actief en blijft hij tot de zomer van 2027. Maar wie is Frans Backhuijs, en wat drijft hem? Wij spraken met hem.

Frans Backhuijs begon al jong in de politiek. Hij werd geboren in Utrecht en verhuisde op driejarige leeftijd naar Maastricht. Tijdens zijn studietijd raakte hij betrokken bij de VVD en in 1982 werd hij raadslid. Rollen als fractievoorzitter en wethouder volgden al snel. “De lokale politiek vond ik zó leuk dat ik mijn studie niet heb afgemaakt,” vertelt hij openhartig.

Zijn loopbaan als burgemeester is uitgebreid. Hij was burgemeester in Oldenzaal en Nieuwegein, en waarnemend burgemeester in Leusden en Oosterhout. In totaal is hij inmiddels 44 jaar actief in het lokale bestuur. “Wat het zo bijzonder maakt, is de combinatie van grote vraagstukken en het directe contact met mensen. Je werkt aan toekomstvisies, maar ook aan hele concrete problemen, dicht bij huis. Dat maakt lokaal bestuur zoveel tastbaarder dan landelijke politiek.”

Waarnemend, maar niet op afstand

Het waarnemend burgemeesterschap verschilt wezenlijk van een vaste benoeming. “Als waarnemer word je benaderd, heb je één gesprek met de vertrouwenscommissie en krijg je een duidelijke opdracht,” legt Backhuijs uit. “In Lochem was dat het verbeteren van de samenwerking.”

Toch is zijn rol hier anders dan bij eerdere waarnemingen. “Die klussen duurden meestal zo’n half jaar. Dan loop je vooral door tot er een nieuwe burgemeester is en kun je weinig structureels doen. In Lochem is dat anders: ik ben hier bijna twee jaar en neem echt de tijd om de gemeente te leren kennen. Ik bezoek bedrijven, instellingen en kernen. Dan ga je vanzelf meer investeren.”

Buitenstaander met ruimte om te spiegelen

Juist het tijdelijke karakter ziet hij als kracht. “Je komt vaak binnen als er iets speelt. Als buitenstaander kun je soms net iets scherper zijn en een spiegel voorhouden. Dat brengt een andere dynamiek.” In Lochem merkt hij dat dit wordt gewaardeerd.

Hij gebruikt daarbij graag een beeldspraak die hij eerder in Leusden gebruikte: "Geen historie, maar ook geen toekomst.” Dat is niet bedoeld om afstandelijk te zijn, maar om te laten zien dat je vrijer kunt spreken. Je hoeft geen rekening te houden met lange termijnposities, en dat geeft ruimte om zaken benoembaar te maken.”

Verschillen tussen gemeenten en veranderende samenleving

Wat hem blijft verbazen, is hoe groot de verschillen tussen gemeenten zijn. “We leven in een klein land, maar de culturele verschillen zijn duidelijk. De Achterhoek en Twente liggen dicht bij elkaar, maar zijn echt anders.” Tegelijkertijd ziet hij ook duidelijke overeenkomsten. Overal zijn lokale besturen in ontwikkeling en zoeken gemeenteraden naar betere vormen van samenwerking. Het lokale bestuur is lange tijd op dezelfde manier ingericht geweest, maar staat nu voor de uitdaging om mee te veranderen met een samenleving die snel in beweging is. “We zijn nog zoekende naar hoe we het lokale bestuur kunnen aanpassen aan die veranderende werkelijkheid,” zegt Backhuijs.

“Er is meer ontevredenheid. Mensen zeggen sneller: ‘Ik heb een probleem en u moet dat oplossen.’ De toon is scherper geworden. In extreme gevallen worden bestuurders zelfs bedreigd. Dat maakt het werk soms minder leuk, al voert het plezier gelukkig nog steeds de boventoon.” Niet alles kan voor iedereen worden opgelost, benadrukt hij. “We zitten er niet om mensen dwars te zitten, al wordt dat soms wel gedacht. De nuance en het respect lijken soms te verdwijnen. Je mag klagen, maar relativeer ook. Wij klagen soms over dingen waar anderen blij mee zouden zijn.”

In Lochem is de toon volgens Backhuijs gelukkig minder scherp dan elders, al komt het hier ook voor. “Verschil van mening moet kunnen, maar altijd met respect. Met bedreigen verander je iemands mening niet. Zoek het gesprek op en wees nieuwsgierig naar de ander, ook als je het oneens bent. Dat is de kern van democratie. Het zou wat zijn als we overal hetzelfde over dachten. Zijn ideaalbeeld? “Een samenleving waarin we met verschillen van mening toch harmonieus samenleven.”

Persoonlijk en benaderbaar

Hoewel hij in Lochem werkt, woont Backhuijs nog in Oldenzaal. Zijn dochter en twee kleinzoons wonen daar ook. Dat betekent veel heen en weer rijden. “Dat is anders dan wanneer je in de gemeente woont. Je maakt soms andere afwegingen dan een vaste burgemeester zou doen.”

Toch is hij net zo aanwezig als ieder ander. “Ik ben hier net zo vaak als een vaste burgemeester en doe alles wat daarbij hoort. Vrije tijd is er weinig,” zegt hij lachend. In die schaarse momenten kookt hij graag uitgebreid. “Dan kan ik het werk echt even loslaten. Wel opletten dat alles op tijd klaar is en ik me niet in de vingers snijd.” Verder houdt hij van golfen, lezen en reizen, iets waar na 2027 hopelijk meer ruimte voor komt.

Verkiezingen en betrokkenheid

Met het oog op de komende gemeenteraadsverkiezingen roept Backhuijs inwoners op om betrokken te blijven. “Wil je iets anders zien, dan moet je meedoen. Afhaken betekent dat je geen invloed meer hebt.” Stemmen is daarbij een belangrijk moment. “Elke stem telt echt. Het gaat over afvalinzameling, sportvoorzieningen, woningbouw, schoolgebouwen, veiligheid, werkgelegenheid, toerisme, evenementen, Wmo, jeugdzorg en sociale voorzieningen. Er is bijna geen onderwerp waar de gemeente niet bij betrokken is. Dat heeft enorme invloed op het dagelijks leven.”

Lochem heeft op hem indruk gemaakt. “Het is een gemeente met een groot grondgebied en grote verschillen tussen de kernen. Dat vind ik mooi om te zien.” In zijn eerste week was ook de 80 jaar bevrijding. “Ik was verrast hoeveel mensen daarbij betrokken waren. De historie leeft hier echt.” In zijn eerste maand kreeg hij zelfs zeven boeken over de geschiedenis van de verschillende kernen. Daarnaast ziet hij een sterke bedrijvigheid, met zowel grote als kleine bedrijven. Ook het brugongeluk blijft voelbaar. “Het was voor mijn tijd, maar de impact is er nog steeds.”

Vooruitkijken naar 2040

Frans Backhuijs kijkt nadrukkelijk vooruit. “We moeten nadenken over hoe Lochem er in 2040 uit wil zien. Er komen zo’n 6.000 nieuwe inwoners bij. Die worden hier niet allemaal geboren en brengen nieuwe ideeën en culturen mee.” De vraag is volgens hem: welke voorzieningen hebben we nodig? Wat houden we in stand, wat versterken we en waar nemen we afscheid van? “Die visie moet niet in het gemeentehuis worden bedacht, maar samen met inwoners. Ideeën ophalen, samen keuzes maken. Mensen hebben behoefte aan duidelijkheid en richting.”

Hij hoopt dat in zijn periode al eerste stappen gezet kunnen worden, zodat een nieuwe burgemeester daarop kan voortbouwen. “Ik heb het hier echt heel leuk en doe dit werk met veel plezier.”